Απλές οικονομικές αλήθειες(2)- Οχι μόνο διαπιστώσεις - Υπάρχουν λύσεις ;

Οι χθεσινές εξελίξεις , ήρθαν να επιβεβαιώσουν εν πολλοίς τις απόψεις που διατύπωνα στο προηγούμενο σημείωμα.Βρισκόμαστε μπροστά σε μια σοβαρή οικονομική κρίση για την οποία τόσο η Ελλάδα όσο και οι Έλληνες είναι τραγικά απροετοίμαστοι.Μια από τις μεγαλύτερες επενδυτικές τράπεζες των ΗΠΑ που υπέστη απώλειες από την κρίση των ενυπόθηκων δανείων του περασμένου καλοκαιριού ,πουλήθηκε χθές προς 2 δολάρια η μετοχή ενώ την Παρασκευή που μας πέρασε είχε κλείσει στο Χρηματιστήριο με 30 δολάρια και πριν από ένα χρόνο ήταν στα 170!Δηλαδή , πουλήθηκε σε αξία 15 φορές μικρότερη από την αποτίμησή της και 85 φορές χαμηλότερα από την περσινή της αξία.

Αν σκεφτεί κανείς οτι η τιμή του πετρελαίου κινείται σε τριψήφια νούμερα , ενώ πριν από δώδεκα χρόνια σε μονοψήφια , τότε εύλογα διερωτάται κανείς αν οι τιμές συμπυκνώνουν έστω κάποια πληροφορία χρήσιμη και σχετιζόμενη με την «αντικειμενική» αξία των προιόντων.

Η απάντηση είναι προφανώς και όχι.Οι τιμές αντικατοπτρίζουν πλέον τα κερδοσκοπικά παιχνίδια που γίνονται από τους λίγους σε βάρος των πολλών.Ενα εγχώριο παράδειγμα εξωφρενικής κερδοσκοπίας έγινε γνωστό πριν από λίγες εβδομάδες όταν κάποιοι επιτήδειοι εισήγαγαν πολωνικές πατάτες προς 1 λεπτό το κιλό για να τις πουλήσουν στη χοντρική προς 35!Και πιάστηκαν όχι εξαιτίας της αισχροκέρδειάς τους , αλλά επειδή είχαν το θράσος να βαφτίσουν τις πατάτες ελληνικές , γεγονός που αποδεικνύει και την υποκρισία του κράτους που εξανίσταται όχι λόγω της ουσίας των γεγονότων αλλά των τύπων , αφήνοντας στην ουσία το πεδίο ελεύθερο στον κάθε επιτήδειο να εξαπατήσει αρκεί να το κάνει είτε με νομότυπο είτε με τρόπο που δε θα πιαστεί!

Ε , καλά , γιατί μπορεί να μιλά ο Βαγιανός για τις πατάτες ; Οι πατάτες δεν ήταν ποτέ στο επίκεντρο των ενδιαφερόντων μου , η παρατήρηση όμως των συνανθρώπων μου πάντοτε , και ο εντοπισμός της βλακείας η ειδικότητά μου.

Στην Ελλάδα , οι τιμές κινούνται ανεξέλεγκτα και με όρους που λίγο ταιριάζουν με την πραγματική οικονομία αλλά περισσότερο συνάδουν με τα κερδοσκοπικά ήθη των χρηματαγορών.Αυτά τα ήθη δεκαπλασίασαν την τιμή του πετρελαίου σε ισάριθμα χρόνια και μείωσαν 85 φορές την τιμή της μετοχής της Bear Stearns.Και αυτές οι πρακτικές διαπερνούν οριζοντίως την ελληνική αγορά , όταν ολόκληροι κλάδοι έχουν συμφωνήσει παρασκηνιακά στον καθορισμό των τιμών (βλέπε γαλακτοκομικά ή κινητή τηλεφωνία και ας μη βιαστεί κανένας γραφικός να μιλήσει για λειτουργία της αγοράς) αλλά και καθέτως , όταν ο χονδρέμπορος ή το κατάστημα λιανικής εκμεταλλεύονται την ισχύ τους για να επιβάλλουν εξευτελιστικές τιμές στους παραγωγούς ή να πετύχουν εξωφρενικές προσφορές για να τοποθετήσουν τα προιόντα στα ράφια.

Δηλαδή , με απλά λόγια , όποιος δεν είναι παραγωγός δεν έχει τρόπο να αντισταθεί στην κερδοσκοπία και την απώλεια του εισοδήματός του ,αφού δεν μπορεί να μετακυλίσει το αυξημένο κόστος στον καταναλωτή των προιόντων ή υπηρεσιών του , κερδοσκοπώντας και αυτός λίγο με τη σειρά του.Ετσι η κοινωνία χωρίστηκε στα δύο , με τους λιγότερους , ακόμη και τον περιπτερά και τον μπακάλη της γειτονιάς να κερδοσκοπούν σε βάρος των πολλών και ανυπεράσπιστων.

Εγώ προσωπικά θα μπορούσα να βρώ έναν τρόπο να αντισταθώ χρεώνοντας λίγο περισσότερο τις υπηρεσίες μου στους μεσοαστούς σπουδαστές μου ή στους δήμους και δημόσιους φορείς , αλλά πολύ φοβάμαι οτι στην σύγχρονη Ελλάδα οι υπηρεσίες ενός διευθυντή ορχήστρας μάλλον παραμένουν στα αζήτητα.Ετσι λοιπόν εντάσσομαι αναγκαστικά στη δεύτερη κατηγορία.

Υπάρχει τρόπος αντίστασης ;Είναι δυνατόν η συντριπτική πλειοψηφία των εργαζομένων να ξεφύγει από τα δόκανα της κερδοσκοπίας που η χρήση του χρήματος και ο μηχανισμός των τιμών επιβάλλουν; Και γιατί να μην μπορούμε και μεις να βρίσκουμε πατάτες με ένα ευρώ το κιλό , αφού είναι σίγουρο ότι ο Πολωνός που τις πούλησε στον εισαγωγέα είχε ήδη κάποιο κέρδος - αλλιώς δεν θα το είχε κάνει;

Είχα κάποιες ιδέες επ’αυτού και εξηγώ αμέσως.Στην παρούσα φάση , η επαγγελματική μου ζωή είναι εντελώς ανάστατη , ζω με διαλείμματα στη Στοκχόλμη , τη Θεσσαλονίκη και φεύγω σε λίγο για τη Γερμανία πρώτα , μετά τη Νέα Υόρκη και ύστερα την Ιταλία . Παρόλα αυτά , η περίοδος αυτή είναι πολύ χαρούμενη και πολύ δημιουργική αφού διαβάζω τόνους από καινούρια έργα και κάνω ένα εκατομμύριο πράγματα για τον εαυτό μου.Στη Στοκχόλμη τόλμησα λοιπόν να μαγειρέψω για φίλους και η μαγειρική μου άρεσε .Τους τελευταίους μήνες λοιπόν έχω βελτιώσει τρομερά τις μαγειρικές μου ικανότητες και δεν καταφεύγω σχεδόν ποτέ σε έτοιμες λύσεις .Αναλογίστηκα λοιπόν τους Ινδούς που ποτέ δεν τρών αυτό που μαγειρεύουν και πάντα δίνουν στο γείτονα που και εκείνος με τη σειρά του ταίζει όλη την υπόλοιπη γειτονιά.Σκέφτηκα λοιπόν ότι θα μπορούσα για παράδειγμα να μαγειρέψω για κάποιους ανθρώπους μια και έχω λίγο περισσότερο χρόνο από οτι συνήθως και σε αντάλλαγμα θα μπορούσα να ζητήσω αργότερα κάτι από αυτούς , ΧΩΡΙΣ τη μεσολάβηση χρήματος.Σύντομα θυμήθηκα αυτό που είχα διαβάσει για τα L.E.T.S στην Ελευθεροτυπία της 6ης του περασμένου Ιούνη .

Οταν λοιπόν είσαι άνεργος ή άεργος όπως πολλοί από εμάς άλλωστε , φροντίζεις να αξιοποιείς το χρόνο σου , βοηθώντας προκειμένου να βοηθηθείς.

Σε φιλικό περιβάλλον παλιννοστούντων , όταν μου εξέθεσαν τα προβλήματά τους – οι άνδρες δεν εργάζονται , γιατί έχει παγώσει η οικοδομική δραστηριότητα και τα νεόδμητα παραμένουν απούλητα , άλλο σημάδι της κρίσης που αποσιωπάται πονηρά – τους υπέδειξα οτι μια και διαθέτουν στην κοινότητά τους από ένα κήπο έκαστος ,θα μπορούσαν να μοιράσουν τα προιόντα της γης τους αλλά και τα έξοδα και το χρόνο παρασκευής της τροφής τους κατάλληλα ώστε κάθε μέρα να ταίζει κάποιος όλη τη γειτονιά . Τα κέρδη , θα ήταν κάτι παραπάνω από προφανή.Κανένας δε θα χρειαζόταν να καταφύγει στο ληστρικό οπωροπώλη , αφού θα οργάνωναν τις καλλιέργειες τους υπό το πρίσμα της επίτευξης αυτάρκειας ενώ η κατσαρόλα και το ρεύμα θα καταναλωνόταν μόνο μια φορά .Στη Στοκχόλμη , ακόμη και εκεί που φιλοξενήθηκα ,υπάρχει σημαντική βοήθεια από επιτροπές της γειτονιάς και οι γονείς πηγαίνουν εκ περιτροπής τα παιδιά στο σχολείο ή την εκδρομή χρησιμοποιώντας όσο το δυνατό λιγότερα αυτοκίνητα ή βοηθούν τους ηλικιωμένους φέρνοντας στο σπίτι τα ψώνια.

Δεν είμαι ιδιαίτερα αισιόδοξος , γιατί ο στείρος ατομισμός και η αντικοινωνικότητα είναι βαθιά ριζωμένες πρακτικές στην ελληνική κοινωνία.Απλά,επειδή με ικανοποίηση διάβασα για την μόλις κατά 0,1% αύξηση των καταναλωτικών Χριστουγεννιάτικων δαπανών φέτος , σε πείσμα όσων λέγονται για την καταναλωτική μανία των ελλήνων , κατάλαβα οτι η ανάγκη μπορεί να αποβεί σωτήρια σε κάποιες περιπτώσεις.Και επειδή με ακόμη μεγαλύτερη ικανοποίηση φαντάζομαι τί πρόκειται να ακολουθήσει μια και τα δύσκολα δεν έχουν καν αρχίσει , θέλω να πιστεύω ότι η επερχόμενη κρίση θα είναι μια ευκαιρία να ωριμάσουμε και να ενηλικιωθούμε ξεπερνώντας ορισμένα από τα ψυχοπαθητικά σύνδρομά μας.

Εστω και αν ντρεπόμαστε να δείξουμε οτι βοηθάμε το διπλανό μας , ας σκεφτούμε οτι εφευρίσκοντας συστήματα μη εγχρήματων ανταλλαγών μπορούμε να πληρώσουμε και λιγότερους φόρους , κάτι που χαροποιεί ιδιαίτερα τον καθένα μας.Και ας μην έχει κανένας ηθικού τύπου αναστολές για κάτι τέτοιο.Ούτως ή άλλως εκείνοι που έχουν επιβάλλει με την ισχύ τους και τον «τσαμπουκά» τους το επίπεδο τιμών στο εγχώριο Φαρ-Ουέστ , έχουν βρεί τρόπο να μην πληρώνουν και φόρους.Αυτό το «προνόμιο» το επωμίζονται και πάλι οι πολλοί και ανυπεράσπιστοι...