April 3, 2008

Το σύμφωνο συμβίωσης και ο κοινωνικός φιλελευθερισμός

Παρακολουθώ με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τη συζήτηση που ξεκίνησε με αφορμή την ανακοίνωση από πλευράς του Υπουργού Δικαιοσύνης νομοθεσίας που θα ρυθμίζει τα περί συμφώνου συμβίωσης. Τα κίνητρα πίσω από μια τέτοια ενέργεια μου είναι αδιάφορα , και ανεξαρτήτως του γεγονότος οτι η σημερινή κυβέρνηση είναι κατά τη γνώμη μου στην καλύτερη των περιπτώσεων ένα συνονθύλευμα ανίκανων , εμπαθών , ερασιτεχνών και γραφικών συντάσσομαι και επικροτώ μια παρόμοια πρωτοβουλία. Αλλωστε σε μια συζήτηση που είχα προεκλογικά με φίλους είχα πει οτι ο χωρισμός Εκκλησίας-Κράτους αν είναι να ξεκινήσει στο ορατό μέλλον θα ήταν ύστερα από πρωτοβουλία του συντηρητικού χώρου, για λόγους που δεν άπτονται φυσικά της ουσίας αλλά εντάσσονται μέσα στον τακτικισμό και την επικοινωνιολαγνεία που επί των ημερών του θιασάρχη έχουν υποκαταστήσει κάθε έννοια σοβαρής παραγωγής πολιτικής.
Το πρόβλημα στην συγκεκριμένη περίπτωση δεν το έχει η συντηρητική παράταξη αλλά ο ευρύτερος χώρος της κυβερνητικής και ριζοσπαστικής αριστεράς που φαίνεται να σέρνεται πίσω από πρωτοβουλίες οι οποίες σε μεγάλο βαθμό αποτελούν και αιτήματα του προοδευτικού χώρου και συστατικά στοιχεία της φυσιογνωμίας του.Θα είναι πολύ ενδιαφέρον αν η πρωτοβουλία αυτή της κυβέρνησης έχει και συνέχεια υιοθετώντας ρυθμίσεις που θα καλύπτουν και τις περιπτώσεις ομοφύλων ζευγαριών.Σε αυτήν την περίπτωση θα έχει προστεθεί μια ακόμη στρατηγική και ιδεολογική ήττα για την κυβερνητική αριστερά η οποία δεν μπορεί να αποσείσει τα βαρίδια του λαικισμού και έχει απεμπολήσει δυστυχώς μια σημαντική παράμετρο και ένα προνομιακό πεδίο άσκησης ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗΣ πολιτικής , εκείνο του κοινωνικού φιλελευθερισμού.
Διαρκές αίτημα και πρόταγμα της νεωτερικής εποχής ο κοινωνικός φιλελευθερισμός αποτελεί ένα δείκτη δημοκρατικής και κοινωνικής ευαισθησίας και δείγμα εφαρμογής στην πράξη των ιδεών που συγκροτούν σε μεγάλο βαθμό τα θεμέλια του πολιτισμού μας.Γιατί τί είναι στ’αλήθεια ο κοινωνικός φιλελευθερισμός;Είναι με απλά λόγια το δικαίωμα του κάθε ατόμου, του καθενός από εμάς να αυτοπροσδιορίζεται σε κάθε τομέα που άπτεται των προσωπικών επιλογών του (σεξουαλικών , πολιτικών , θρησκευτικών , κοινωνικών) αλλά και η συλλογική υπεράσπιση από μέρους του συλλογικού μορφώματος που εκφράζει μια κοινωνία , δηλαδή του κράτους , του δικαιώματος αυτού.
Ο βαθμός φιλελευθερισμού μιας κοινωνίας εκφράζει κατουσίαν το σεβασμό στα δικαιώματα της μειοψηφίας , ουσιαστικό και θεσμικό αντίβαρο σε δημοκρατικές κοινωνίες που είναι οργανωμένες με βάση την αρχή της πλειοψηφίας.
Σε μια κοινωνία όπου η πλειοψηφία των ατόμων επιλέγει το γάμο και την πυρηνική οικογένεια ως τρόπο συμβίωσης πρέπει να υπάρχει πρόνοια και για αυτούς που αποφασίζουν να πράξουν διαφορετικά.Και αυτό είναι κατουσίαν προοδευτικό και πολιτισμένο , η εξασφάλιση του απόλυτου σεβασμού και η κοινωνική προστασία των ατομικών επιλογών ανεξάρτητα αν κάποιος συμφωνεί ή διαφωνεί με αυτές .Το σύμφωνο συμβίωσης είναι ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση και ελπίζω να υπάρξουν οι ρυθμίσεις που θα αφορούν τα ομόφυλα ζευγάρια.
Εδώ βρίσκω ευκαιρία να ξεκαθαρίσω και τις προσωπικές μου απόψεις σε ορισμένα ζητήματα που άπτονται των προσωπικών επιλογών.Κάποιοι σχολιαστές παλαιοτέρων αναρτήσεων έσπευσαν να βγάλουν το συμπέρασμα ότι μάλλον διακατέχομαι από κρυφή ομοφοβία.Τίποτε πιο μακριά από την πραγματικότητα . Η σεξουαλική ταυτότητα του καθενός είναι αναφαίρετο δικαίωμά του που δεν πρέπει καν να σχολιάζεται και να γίνεται αντίκειμενο κοινωνικής ακόμη και της πλέον καλοπροαίρετης κριτικής.Το ίδιο θα έλεγα για την ιδεολογική και πολιτική τοποθέτηση του καθενός μας , όπως επίσης και για την εθνοτική του καταγωγή.Αυτά είναι προσωπικά δεδομένα και το απόλυτο δικαίωμα διαμόρφωσης τους είναι και θα είναι πάντα ΑΝΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΤΟ στη συνείδηση όλων των δημοκρατικών και προοδευτικών πολιτών. Ετσι λοιπόν,το ίδιο σεβαστά αλλά ταυτόχρονα και αδιάφορα – ή μάλλον ενδιαφέροντα μόνο από στατιστικής άποψης- μού είναι τέτοιας φύσης δεδομένα.Εκεί που εξαγριώνομαι είναι όταν κάποιες δυναμικές μειοψηφίες κάνουν χρήση των ιδιαιτεροτήτων τους προκειμένου να διαχειριστούν μεγαλύτερο μερίδιο εξουσίας στη κοινωνία από αυτό που τους αναλογεί.Και δυστυχώς αυτή η περίπτωση υπάρχει.Το ίδιο ειδεχθές είναι το φαινόμενο της εξευτελισμένης κομματοκρατούμενης διοίκησης -όπου ένα προσωπικό δεδομένο(η πολιτική και ιδεολογική τοποθέτηση) τείνει να γίνει όρος επιβίωσης αλλά και όχημα κοινωνικής επιβολής – συγκρινόμενο με το φαινόμενο της απόλυτης σχεδόν κυριαρχίας συντεχνίας ομοφυλοφίλων στον καλλιτεχνικό χώρο που έχουν δημιουργήσει συνθήκες γκέτο για όλους όσους έχουν διαφορετική επιλογή σε αυτό το ζήτημα.Επίσης εντελώς απαράδεκτη είναι η επίκληση της εβραικής καταγωγής κάποιου(ένα ζήτημα ταμπού , το έχω δει κατά κόρο στην Αμερική) προκειμένου να δικαιολογηθεί η τοποθέτησή σε τομείς ευθύνης και πόστα μάλλον απλησίαστα για το επίπεδο των προσόντων και δεξιοτήτων του.Ουδείς αμφισβητεί πως ό,τι συνέβη στο Β’Παγκόσμιο Πόλεμο σε βάρος του εβραικού στοιχείου είναι όνειδος και θα εξακολουθήσει να είναι όνειδος για όλο μας τον πολιτισμό στο διηνεκές , αυτό όμως δεν νομιμοποιεί την επίκληση αυτού του γεγονότος προκειμένου να εξυπηρετηθούν αλλότριοι στόχοι .
Φιλελευθερισμός παντού λοιπόν , χωρίς όρους και περιορισμούς.Σεβασμός για τις επιλογές ακόμη και του τελευταίου , ακόμη και του ενός πολίτη και σθεναρή υπεράσπιση αυτού του δικαιώματος από τη συχνά διαφωνούσα πλειοψηφία.Αλλά και προσπάθεια αντίστασης στη δημιουργία ψευδοδιλημμάτων ή υφαρπαγή αυξημένου μεριδίου κοινωνικής εξουσίας από δυναμικές μειοψηφίες.Αυτή είναι και η άλλη όψη του νομίσματος , ο κοινωνικός έλεγχος- αντίβαρο στις συντονισμένες προσπάθειες επιβολής των μειοψηφικών απόψεων.
Θέλοντας να πάω λίγο μακρύτερα ακόμη στην κατεύθυνση του φιλελευθερισμού και της ουσιαστικής πραγμάτωσης της δημοκρατίας και του ιδεώδους της ισοπολιτείας , πιστεύω οτι το επόμενο βήμα πρέπει να είναι η απόφαση μόνο ο πολιτικός γάμος ή το σύμφωνο συμβίωσης να παράγουν έννομα αποτελέσματα.Ο θρησκευτικός γάμος είναι ελεύθερη επιλογή και απόλυτα σεβαστή διαδικασία , όπου δύο άνθρωποι αποφασίζουν να ενώσουν τις τύχες τους απέναντι στο Θεό που πιστεύουν , όμως μια τέτοια επιλογή είναι από την πλευρά της πολιτείας αδιάφορη και δεν μπορεί να θεωρείται οτι παράγει έννομα αποτελέσματα (προκειμένου για ζητήματα περιουσίας , φορολογικά κλπ) από τη στιγμή που δεν είναι αποδεκτός για παράδειγμα ο μουσουλμανικός θρησκευτικός γάμος και η πολυγαμία στα όρια της ελληνικής επικράτειας.Ολοι οι θρησκευτικοί γάμοι θα πρέπει να είναι προαιρετικοί με την πολιτική πράξη(γάμος ή σύμφωνο διαβίωσης) υποχρεωτική.Τότε μόνο θα υπάρχει ισονομία και ισοπολιτεία στην πράξη αφού η πρακτική των πολλών δεν θα αποτελεί μονόδρομο και για τους λίγους...

3 σχόλια:

ego said...

μπερδευεις πολλα πραγματα στο τμημα που μιλας για τις ταυτοτητες. η εθνικη ή-και εθνοτικη ταυτοτητα δεν ειναι ουτε επιλογη ουτε προσωπικο δεδομενο. εξαλλου τα εθνη οπως γνωριζεις ειναι "κατασκευες" που καποτε θα σταματησουν να υφιστανται.
εκτιμω το οτι αναφερεσαι σε συμφωνο συμβιωσης κ οχι ελευθερης συμβιωσης. ελπιζω καποιος να το σκεφτει κ να τροποποιηθει η ονομασια. [μια που ειμαστε κ ευαισθητοι σε θεματα ονομασιων :)]

Γ.Βαγιανός said...

@ego,
Αναφέρθηκα συνειδητά σε εθνοτική και όχι εθνική ταυτότητα , εννοώντας οτι η καταγωγή του καθενός(π.χ.αν κάποιος
είναι Ελλην μουσουλμάνος τουρκικής ή πομακικής καταγωγής)είναι προσωπικό δεδομένο ,μη δημοσιοποιήσιμο.Ακόμη το δικαίωμα του -εθνοτικού- αυτοπροσδιορισμού είναι σε αρκετές χώρες αναγνωρισμένο , δεν παράγει όμως έννομα αποτελέσματα.
Δεν είμαι οπαδός της ονοματολαγνείας , αλλά το σύμφωνο συμβίωσης είναι η νομική πράξη η αναφερόμενη κατουσιαν στην ελεύθερη -σε αντιδιαστολή με εκείνη στα πλαίσια του γάμου - συμβίωση.

ego said...

η συμβιωση δηλαδη εκτος γαμου, αλλα στο πλαισιο του συμφωνου δειχνει μια σχεση "ελευθερη"; προκαλουνται συνειρμοι, Γιωργο, είτε το θελουμε ειτε οχι και ναι το ονομα ή η λέξη που χρησιμοποιουμε για να δηλωσουμε πραγματα κανει τη διαφορα.

κ βεβαια η μονη υποχρεωτικη αναγραφη σε δημοσιο εγγραφο ειναι η υπηκοοτητα, καμια αντιρρηση ως προς το τυπικο